Misją Programu IDA II (Interchange of Data between Administrations – wymiana danych pomiędzy administracjami) jest wspieranie implementacji polityki i działalności Wspólnot poprzez koordynację procesu tworzenia transeuropejskich sieci telematycznych pomiędzy administracjami. Wszędzie tam gdzie niezbędna jest wymiana danych w skali europejskiej, Program IDA jest zarazem narzędziem niezbędnego re-engineeringu procesów biznesowych administracji.

Prace programu IDA skupiają się na następujących obszarach działań:

1. Wspieranie implementacji sieci sektorowych w obszarach priorytetowych dla Wspólnot;

2. Rozwijanie narzędzi współdziałania i ich wykorzystania w sieciach sektorowych;

3. Rozszerzanie korzyści płynących z sieci na przedsiębiorstwa i obywateli Wspólnot.

4. Współpraca z administracjami krajowymi oraz z innymi podmiotami Wspólnot w wymienionym obszarze

 

IDA jest jednym ze starszych Programów Wspólnotowych. Jej historia sięga 1995 roku, kiedy to wraz z rozwojem instytucjonalnym Unia Europejska zadecydowała o stworzeniu aparatu wymiany informacji w obrębie jej instytucji oraz administracji krajów członkowskich. W roku 1999 zapoczątkowana została II faza IDA (stąd IDA II).

Podstawę prawną funkcjonowania Programu są:

1. Decyzja Rady i Parlamentu Europejskiego Nr 1719/1999/EC (tzw. decyzja o Projektach Wspólnych Interesów), z poprawkami wprowadzonymi decyzją 2046/2002/EC;

2. Decyzja Rady i Parlamentu Europejskiego Nr 1720/1999/EC (tzw. Decyzja o Interoperacyjności), z poprawkami wprowadzonymi decyzją 2045/2002/EC (Wspomniane poprawki zawierają zapisy regulujące zasady uczestnictwa krajów kandydujących i następnie przystępujących do Wspólnot Europejskich  w Programie IDA).

 

IDA obejmuje szereg projektów realizowanych wedle jednolitych zasad metodycznych, organizacyjnych i finansowych a zwłaszcza z wykorzystaniem wspólnej infrastruktury i architektury systemowej. Można je podzielić na dwie grupy:

– Projekty Horyzontalne (HAM), które mają na celu tworzenie wspólnej infrastruktury sieciowej (przede wszystkim wewnętrznej sieci teleinformatycznej Wspólnot TESTA), standardów architektury, zasad metodycznych a także gotowych narzędzi informatycznych, które mogą być wykorzystywane w innych projektach IDA;

– Projekty Sektorowe inaczej projekty wspólnych interesów (PCI), tworzące systemy teleinformatyczne dla konkretnych obszarów merytorycznych nadzorowanych przez odpowiednie Dyrekcje (jak rolnictwo, ochrona zdrowia, środowiska itd.) z wykorzystaniem infrastruktury zbudowanej w ramach projektów horyzontalnych IDA.

Warto dodać, że planie działania eEurope 2002 program IDA wskazany został jako jedno z jego głównych narzędzi realizacyjnych. W szczególności w obszarze zapewniania interoperatywności systemów administracji wspólnotowych, świadczenia usług klasy eGovernment dla obywateli i przedsiębiorstw Wspólnot – zwłaszcza w kontekście paneuropejskim.

 

Szczególna rola Programu IDA w procesie akcesji Polski do UE

Program IDA odgrywa szczególną role w procesie akcesji Polski do Wspólnot Europejskich: Istotnym aspektem akcesji jest, bowiem konieczność przyłączenia administracji krajowej do wspólnotowych sieci teleinformatycznych. W UE funkcjonuje szereg wydzielonych sieci transmisji danych między administracjami krajów członkowskich i administracją Wspólnot. Są to sieci dla obszarów merytorycznych Wspólnot (tzw. sektorów) realizujących praktycznie zapisy szeregu Dyrektyw, które Polska musi spełnić wraz z akcesją do Unii Europejskiej. Innymi słowy – przejmując acquis communautaire, Polska musi uruchomić wspomniane systemy w administracji.

Proces jaki czeka polską administrację można scharakteryzować następująco:

1. Horyzont czasowy procesu to 1.05.2004 – czyli przewidywana data akcesji Polski do UE. Wymagania szeregu systemów wskazują jednakowoż, że w wielu przypadkach będzie on krótszy (np. podłączenie do Europejskiej bazy odcisków palców EuroDAC wymaga stanu gotowości na 1.03.2004).

2. Proces jest totalny – dostosowania obejmą praktycznie wszystkie ministerstwa i urzędy RP. To że dany urząd nie zostanie dołączony do istniejącej sieci nie oznacza że sytuacja nie zmieni się (prowadzone są prace nad nowymi systemami dla sektorów).

3. Proces należy rozpatrywać w skali paneuropejskiej – obejmuje bowiem wszystkie kraje „akcesyjne” (docelowo w roku 2007 – 13) ale też niezbędne prace modernizacyjne w krajach członkowskich UE. Jest to bowiem największe rozszerzenie w historii Wspólnot Europejskich i o najdalej idących konsekwencjach.

4. Nie można traktować daty akcesji jako punktu końca prac – raczej jako włączenia się w pewien stan dynamiczny w którym musi zostać utrzymany „kontakt z czołówka” – w związku z poszerzaniem acquis na nowe obszary.

 

Program IDA II, stworzył główną platformę wewnętrznej komunikacji Wspólnot – sieć TESTA, wykorzystywaną przez blisko 30 wspomnianych systemów sektorowych, których budowę sfinansował Program. Innymi sieciami do których niezbędne jest przyłączenie administracji krajowej to tzw. Ekstranet Rady Europejskiej (U32) oraz sieć służb podatkowo-celnych CCN/CSI. Tym niemniej jak podkreślano przewidywana jest migracja Ekstranetu i CCN/CSI na platformę TESTA. Należy podkreślić, że uczestnictwo w Programie IDA obejmuje pełne sfinansowanie uruchomienie węzła sieci TESTA. Po jego uruchomieniu w Polsce strona europejska będzie też finansować międzynarodowe łącza transmisji danych.

 

Projekty horyzontalne IDA (tzw. HAM) to także tworzenie standardów architektury, interoperacyjności i zasad metodycznych realizacji systemów informatycznych administracji. Także gotowych narzędzi informatycznych, które mogą być wykorzystywane nieodpłatnie w administracji krajów wspólnotowych. Takich jak np. znany pakiet pracy grupowej CIRCA.

 

Warunki uczestnictwa Polski w Programie IDA

Formalnym warunkiem uczestnictwa kraju kandydującego jest podpisanie Memorandum of Understanding, czyli dokumentu opisującego szczegółowo zasady partycypacji w IDA w okresie przed uzyskaniem członkostwa w UE. Wraz z podpisaniem Memorandum i wpłaceniem składki, Polska ma takie same prawa w Programie jak kraje członkowskie. Co istotne do momentu wstąpienia Polski do Wspólnot, znaczna część składki jest refundowana z Funduszu Phare. Polska uczestniczy w IDA II od 4.12.2002 roku kiedy to Komisarz Europejski ds. Przedsiębiorczości i Społeczeństwa Informacyjnego p. Erkki Liikanen podpisał Memorandum of Understanding dotyczące udziału Polski w Programie. Tym samym Polska stała się drugim (po Słowenii) krajem kandydującym, który przystąpił do tego programu wspólnotowego przed akcesją.

Jednostką koordynującą udział administracji polskiej w programie IDA jest (zgodnie z decyzją KIE z 10.05.2001 r) MSWiA, współdziałające w tym obszarze ściśle z MNiI.

 

Obecnie realizowane zadania

25.02.2003 w siedzibie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przy ulicy Batorego 5 w Warszawie, odbyło się Seminarium IDA Information Day, na którym zaproszeni przedstawiciele Zespołu IDA Komisji Europejskiej przybliżyli przedstawicielom administracji specyfikę Programu.

 

W dniach 12–13 maja 2003 w Ośrodku Recepcyjnym MSWiA „Świder” w Otwocku, odbyło się robocze spotkanie organizowane przez Komisję Europejską oraz inicjatywę krajów basenu Morza Bałtyckiego Northern eDimesion Action Plan (NeDAP) poświęcone włączeniu się krajów kandydujących do programu IDA II. Należy podkreślić, że spotkanie to jest elementem planowych działań Komisji związanych z włączaniem się krajów przystępujących do UE do programów wspólnotowych. Kluczowym elementem tego procesu jest rozpoznanie silnych i słabych stron każdego z krajów przestępujących, po to aby ich „plusy” wykorzystać możliwie efektywnie i aktywnie wesprzeć likwidację słabych punktów każdego z krajów.

Organizatorem spotkania była Polska zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej (po wspomnianym IDA Information Day, jaki odbył się 25 lutego 2003). W seminarium wzięli udział przedstawiciele Komisji Europejskiej, krajów członkowskich zrzeszonych w inicjatywie NSDAP (Szwecja, Dania i Niemcy) oraz 6 krajów przystępujących: Czech, Estonii, Malty, Polski Słowenii, i Węgier.

 

Obecnie trwają prace związane z zorganizowaniem administracji RP wokół jej włączenia w obieg informacji we Wspólnotach Europejskich. Priorytety są, zatem następujące:

– Uruchomienie węzła sieci TESTA w Polsce. Jest to warunek konieczny uruchomienia sieci sektorowych ją wykorzystujących. Z informacji przekazanych przez Komisję wynika, że uruchomienie węzła sieci TESTA w Polsce na przełom maja i czerwca 2003 r. Prace w tym obszarze są już realizowane.

– Uruchomienie końcówek sieci sektorowych w Polsce i przyłączenie ich via węzeł sieci TESTA do systemów europejskich – poczynając od maja 2003

– Włączenie się ekspertów krajowych do tzw. horyzontalnych programów IDA zajmujących się sprawami standaryzacji systemów informacyjnych administracji. To zadanie już realizuje MSWiA w ścisłym współdziałaniu z urzędem ministra właściwego ds. informatyzacji a eksperci zgłaszani są sukcesywnie