• Podstawa prawna: ustawa z dnia 15 listopada 1956 roku o zmianie imion i nazwisk (tekst jednolity; Dz.U. z 2005 r. Nr 233, poz.1992).
• Właściwość organów

1. Dla obywateli polskich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dla osób, które nie posiadają żadnej przynależności państwowej i mieszkają w Polsce:

   1. kierownik urzędu stanu cywilnego
      Obywatel polski zamieszkały w kraju składa uzasadniony wniosek w sprawie zmiany imienia i nazwiska do kierownika urzędu stanu cywilnego miejsca pobytu stałego, a w przypadku braku takiego miejsca – do kierownika USC właściwego ze względu na ostatnie miejsca pobytu stałego.
   2. wojewoda
      Wojewoda jest organem odwoławczym od decyzji administracyjnych wydanych przez kierownika USC oraz sprawuje nadzór nad działalnością kierowników urzędów stanu cywilnego w zakresie realizacji obowiązków określonych w ustawie.
   3. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
      Minister Administracji i Spraw Wewnętrznych jako minister właściwy do spraw administracji publicznej sprawuje nadzór nad sprawami objętymi ustawą.
2. Dla obywateli polskich przebywających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej:
   konsul
   Obywatel polski zamieszkały za granicą składa uzasadniony wniosek - za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej - do kierownika ostatniego miejsca pobytu stałego w Polsce, a w przypadku braku takiego miejsca organem właściwym jest Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego m. st. Warszawy, ul. Jezuicka 1/3.
3. Dla cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
   Przebywający na terytorium Polski obywatel innego państwa może zmienić swoje imię lub nazwisko jedynie przed właściwym organem państwa z którego pochodzi.

• Dokumenty konieczne do przedłożenia właściwemu organowi:

1. Uzasadniony wniosek
   
   Wnioskodawca, który ubiega się o zmianę imienia lub nazwiska musi należycie uzasadnić swoją prośbę. Katalog powodów zmiany imienia i nazwiska jest katalogiem otwartym. W szczególności ustawa przewiduje możliwość zmiany nazwiska, w sytuacji gdy aktualne nazwisko wnioskodawcy jest:

   • ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka;
   • o brzmieniu niepolskim;
   • posiadające formę imienia;
   • wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego używa, lub powraca do nazwiska, które zostało zmienione.
   Wniosek o zmianę nazwiska nie podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska na nazwisko historyczne, wsławione na polu kultury i nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że posiada członków rodziny o tym nazwisku lub jest powszechnie znany pod tym nazwiskiem.
2. Inne dokumenty potwierdzające zasadność żądań Wnioskodawcy.
3. Dowód zapłaty opłaty skarbowej.

• Zmiana nazwiska małoletniego dziecka

W przypadku ubiegania się o zmianę imienia lub nazwiska małoletniego dziecka wymagana jest zgoda obydwojga rodziców lub przedstawicieli ustawowych dziecka. W razie braku zgody którejkolwiek z tych osób, wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego. Decyzja co do zmiany nazwiska małoletniego dziecka zapada po uprawomocnieniu się postanowienia sądowego.

Zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci. Jeżeli zmiana nazwiska dotyczy tylko jednego z rodziców, rozciągnięcie jej na małoletnie dziecko wymaga zgody drugiego z rodziców, chyba, że:

• nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych;
• nie żyje;
• nie jest znany;
• jest pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Gdy dziecko ukończyło 14 lat, potrzebna jest również jego pisemna zgoda.

• Ustalenie pisowni imienia lub nazwiska

W razie wątpliwości, oprócz zmiany imienia lub/i nazwiska, wnioskodawca może ubiegać się o ustalenie przez kierownika urzędu stanu cywilnego pisowni tych danych, jeśli w aktach stanu cywilnego wnioskodawcy figurują różne zapisy. Czynność ta polega na wyborze jednej z form pisowni imienia lub nazwiska, które zostały zapisane w aktach stanu cywilnego, bądź na dostosowaniu pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni polskiej zgodnie z fonetycznym brzmieniem.
Ustalenie pisowni następuje na wniosek osoby. Czynność ta może zostać również dokonana z urzędu, jeżeli imię lub nazwisko ma brzmienie polskie.

• Opłata skarbowa

Zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. „O opłacie skarbowej” (Dz. U. Nr 225, poz. 1635):

• decyzja o zmianie nazwiska i imienia (imion) albo nazwiska lub imienia (imion) podlega opłacie skarbowej - w wysokości 37 zł,
• ustalenie brzmienia albo pisowni imienia lub nazwiska podlega opłacie skarbowej - w wysokości 22 zł.

• WAŻNE!!!
  • Nazwisko może składać się najwyżej z dwóch części (członów).
  • Po zmianie można mieć najwyżej dwa imiona.
  • Zmiana nazwiska osoby, która pozostaje lub pozostawała w związku małżeńskim, może dotyczyć również jej nazwiska rodowego.